Με ιδιαίτερη συγκίνηση πραγματοποιήθηκε η πρώτη ημέρα του διημέρου «Μικρασιάτες του Βέλου – Μνήμη και Ιστορία», στην πλατεία του προσφυγικού συνοικισμού Βέλου, μια εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη των προσφύγων της Μικράς Ασίας και στη ζωντανή τους παρακαταθήκη στο Βέλο. Η βραδιά συνδύασε ιστορικές ομιλίες, συγκινητικές μαρτυρίες, προβολές και μουσικές παρεμβάσεις, αναδεικνύοντας τη σημασία της μνήμης ως ζωντανής παράδοσης.
🔹 Χαιρετισμοί
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Βελιωτών κ. Νικόλαος Κούτουλας, ευχαρίστησε θερμά τους παρευρισκόμενους και τους εκπροσώπους του Δήμου, τόνισε τον συνεργατικό χαρακτήρα της διοργάνωσης με τον Δήμο και το Κέντρο Τεχνών & Πολιτισμού και έθεσε το όραμα η εκδήλωση να καθιερωθεί ως θεσμός που θα εμπλουτίζεται κάθε χρόνο με προσωπικές μαρτυρίες και οικογενειακές αφηγήσεις, ώστε «η μνήμη να γίνεται ζωντανή παράδοση».
Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Ελευθερία Παπαλέκα, μιλώντας και εκ μέρους του Δημάρχου κ. Θανάση Μανάβη, υπογράμμισε ότι η εκδήλωση αποτελεί πράξη τιμής στους Μικρασιάτες και ανακοίνωσε τη βούληση του Δήμου για ονοματοδοσία της πλατείας στην μνήμη τους, την ανάθεση μελέτης αναβάθμισής της σε αρχιτέκτονα και τοποθέτηση μνημείου, καθώς και την καθιέρωση της εκδήλωσης ως ετήσιου θεσμού.
Ο Αντιδήμαρχος Διοικητικής Αναδιάρθρωσης & Τουρισμού & κατά τόπον Αντιδήμαρχος Δ.Ε. Βέλου κ. Χρήστος Αγγελόπουλος, μίλησε για τη δύναμη της ενότητας και της συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι το Κέντρο Τεχνών & Πολιτισμού αγκαλιάζει τους συλλόγους του Δήμου, τονίζοντας ότι το παράδειγμα των προσφύγων μας, θα πρέπει να μας εμπνέει να υπερβαίνουμε τις διαφορές για το κοινό καλό.
Η Πρόεδρος της Μικρασιατικής Στέγης Κορίνθου κα Βασιλική Ευστρατιάδου – Δημητροπούλου, χαρακτήρισε τη βραδιά «θεϊκή», επιβράβευσε τους διοργανωτές και τους συντελεστές και τόνισε ότι η μικρασιατική ιστορία πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία για να ενώνει και όχι να διχάζει. Με μια ποιητική αναφορά περιέγραψε τη μνήμη της Καταστροφής ως ζωντανή φωνή δικαιοσύνης.
🔹 Ομιλίες – Μνήμη και Ιστορία
Ο Πρόεδρος του Κέντρου Τεχνών & Πολιτισμού κ. Νικόλαος Πουλόπουλος, παρουσίασε πλούσιο τεκμηριωτικό υλικό για τον προσφυγικό συνοικισμό του Βέλου όπως τίτλους κυριότητας, αρχεία τραπεζών και απογραφικά στοιχεία που αποτυπώνουν την κοινωνική και οικονομική μεταβολή μετά το 1922. Ανέδειξε την πολιτιστική όσμωση μέσα από τον αθλητισμό, την εργασία και τη γαστρονομία και πρότεινε να καθιερωθεί «Ημέρα Μικρασιατικής Ιστορίας» για τους μαθητές, με βιωματική μάθηση στην πλατεία.
Με αφορμή τα 70 χρόνια από τα Σεπτεμβριανά, η Ιδρύτρια της Ένωσης Μικρασιατών Νεάπολης Κιάτου κ. Βασιλική Αγαπίδου, περιέγραψε την οργανωμένη επίθεση κατά της ελληνικής κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη και άλλες πόλεις, την προβοκάτσια με τη βόμβα στο σπίτι του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη και το εύρος των καταστροφών, συγκρίνοντάς τα με τη «Νύχτα των Κρυστάλλων», υπενθυμίζοντας ότι οι διώξεις ουσιαστικά δεν σταμάτησαν ποτέ.
Την σκυτάλη πήρε η κ. Αθηνά Ιωάννου. Μικρασιατικής καταγωγής και με ενεργό ρόλο στην προσπάθεια ανάδειξης της ιστορικής μνήμης, έχει αφιερώσει σημαντικό έργο στη διάσωση και καταγραφή των μαρτυριών των προσφύγων, όπως αποτυπώνεται και στο βιβλίο της «Αναμνήσεις από τους Μικρασιάτες Βέλου» (εδώ). Με βαθιά προσωπική σύνδεση, παρουσίασε τη μορφή του Αμερικανού πάστορα Asa Kent Jennings, ενός ανθρώπου που χωρίς επίσημη εξουσία κατάφερε να οργανώσει και να συντονίσει την εκκένωση της Σμύρνης, διαπραγματευόμενος με τον Κεμάλ και κινητοποιώντας πλοία για να σωθούν εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες, αναδεικνύοντας τη δύναμη της πίστης και της ανθρωπιάς.
Ο επίλογος των ομιλιών δόθηκε από τον κ. Βαγγέλη Χουσελά, ο οποίος ξεκίνησε με μια προσωπική αναδρομή στις παιδικές του μνήμες, μεγαλώνοντας σε γειτονιά όπου οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας είχαν αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους. Στη συνέχεια, μας αφηγήθηκε την άγνωστη ιστορία του ιαπωνικού πλοίου "Tokei Maru", ο καπετάνιος του οποίου, αγνοώντας απαγορεύσεις, πέταξε το πολύτιμο φορτίο στη θάλασσα για να επιβιβάσει πρόσφυγες και πραγματοποίησε πολλαπλά δρομολόγια προς ασφαλή λιμάνια, σώζοντας εκατοντάδες ανθρώπους — μια πράξη πραγματικής αλληλεγγύης.
🔹 Καλλιτεχνικό Μέρος
Οι μουσικές και κινηματογραφικές παρεμβάσεις αποτέλεσαν γέφυρα ανάμεσα στη μνήμη και το συναίσθημα, δημιουργώντας στιγμές συγκίνησης και στοχασμού.
Η ατμόσφαιρα άνοιξε με τον Σμυρναίικο Αμανέ, ερμηνευμένο ζωντανά από την κ. Αργυρώ Δόξα Θαλασσινού, μεταφέροντας το κοινό στα ηχοχρώματα της Σμύρνης.
Ακολούθησε το καθιστικό τραγούδι «Δεν είν’ αυγή» από τα Βουρλά της Μικράς Ασίας, μέσα από βίντεο του κ. Δημήτρη Θωμαδάκη, συνοδευόμενο από αυθεντικές φωτογραφίες εποχής και μουσική επιμέλεια του καθηγητή Βυζαντινής μουσικής Ανδρέα Γιακουμάκη (εδώ).
Προβλήθηκε η ταινία μικρού μήκους «Tokei Maru» (εδώ), δημιουργία του Ζάχου Σαμολαδά, βασισμένη στην πραγματική ιστορία του ιαπωνικού πλοίου που έσωσε εκατοντάδες πρόσφυγες στη Σμύρνη το 1922. Η ταινία, σχεδιασμένη στο χέρι και χρωματισμένη με ξυλομπογιές, έχει βραβευθεί σε διεθνή φεστιβάλ και συνδυάζει ιστορική έρευνα με συγκινητική αφήγηση.
Η βραδιά έκλεισε με το τραγούδι «Δάκρυ στο Γυαλί», ξανά από την κ. Αργυρώ Δόξα Θαλασσινού, ως ύμνο στη μνήμη και την προσφυγιά. Η τέχνη λειτούργησε ως ζωντανή υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν είναι μόνο γεγονότα, αλλά και ήχοι, εικόνες και συναισθήματα που μας ενώνουν.
🔹 Κλείσιμο και προαναγγελία δεύτερης ημέρας
Η κ. Αθηνά Ιωάννου έκλεισε τη βραδιά με θερμές ευχαριστίες προς όλους τους συντελεστές και τους παρευρισκόμενους. Παράλληλα, προανήγγειλε το περιεχόμενο της δεύτερης ημέρας, που ενώ υπογράμμισε ότι η επόμενη ημέρα θα περιελάμβανε και ουσιαστικές προτάσεις για την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, οι οποίες θα παρουσιαστούν ολοκληρωμένες και έτοιμες προς υλοποίηση. Τέλος μοιράστηκε και μια προσωπική νότα, λέγοντας ότι η Σμύρνη την πονάει βαθιά, μιας και η γιαγιά της καταγόταν από τις χαμένες πατρίδες, και η πατρογονική τους εστία χάθηκε μέσα στις φλόγες και την καταστροφή.
Πατήστε εδώ για να παρακολουθήσετε στο κανάλι μας στο YouTube, βίντεο της εκδήλωσης.
